YAŞLILARDA BESLENME

GENEL BİLGİLER: Yaşlı ve ihtiyar tanımı çok geniş kapsamlıdır. Şöyle ki; orga­nizmada yaşlılık belirtileri bazen 40-50 yaşında görüldüğü halde, bazen 70 yaşın­da bile görülmeyebilir. Diğer yandan yaşlılık belirtilerinden olan ateroskleroz daha genç yaşta görülebildiği halde ileri yaşlarda görülmeyebilir. Yine de yaşlıların bes­lenmesi derken 55-60 yaş ve üstü temel kabul edilir.
Fiziksel aktİvitenin azalmasj ve metabolizmanın yavaşlaması sonucu enerji ih­tiyacı yaşlılarda daha azdır ve 25 yaşından sonra her 10 yıl için % 7,5 oranında azaltılması tavsiye edilir. Böylece 50 yaşındaki bir insanın gıdası 25 yaşındaki insa­na göre % 21 oranında daha düşük olmalıdır.
Yaşlı sayılacak kişilerin beslenme ile almaları gereken günlük kalori, protein, yağ, karbonhidrat, vitamin ve mineraller konusunda bilgiler Tablo No 6 yer almak­tadır.
BESLENMEDE UYGUN GIDALAR:
• Süt ve süt ürünleri: Süt, yoğurt, peynir, ayran.
• Et ve et ürünleri: Balık, tavuk, yağsız etler.
• Un ve unlu mamuller: Kepek ekmeği, kurabiye, kek.
• Şeker ve şekerli ürünler: Meyve pudingleri, muşlar, jöleler, dondurma.
• Yağlar: Bitkisel yağlar.
• Sebzeler: Çiğneme ve yutkunmaya uygun hale getirilebilen tüm sebzeler.
• Meyveler: Püre haline getirilip çiğneme ve yutkunmaya uygun olan tüm meyveler.
• Baharatlar: Nane, kekik, maydanoz, dereotu, acısız kırmızı biber.
• İçecekler: Meyve suları, bitkisel çaylar.
BESLENMEDE YASAK GIDALAR:
• Süt ve süt ürünleri: Tuzlu olanlar, tam yağlılar.
• Et ve et ürünleri: Salam, sosis, pastırma, sucuk, yağlı etler, sakatat.
• Un ve unlu mamuller: Bol yağlı olanları, kızartılarak hazırlananlar.
• Şeker ve şekerli ürünler: Boya kullanılmış, yağlı olanlar.Yağlar: Hayvansal olanlar.
• Sebzeler: Gaz yaptığından dolayı kuru fasulye ve nohut sınırlı olmalıdır.
• Baharatlar: Acı biber, karabiber.
• İçecekler: alkol ve gazlı içecekler.
GIDALARIN HAZIRLANMASI VE KULLANIMINDA GENEL KURAILAR:
• Protein kaynağı olarak süt, süt ürünleri, yumurta, yağsız kırmızı ve beyaz et kullanılır.
• Kilo almayı ve aterosklerozu hızlandıracağından günlük yağ miktarı 50-70 gr. düşürülür. Ayrıca mümkün olduğunca hayvansal yağlar yerine bitkisel yağlar lorcih edilmelidir.
• Çiğneme ve yutkunma sorunları olan yaşlıların yeterince vitamin ve mineral al­malarını sağlamak için diyetlerinin bol meyve ve sebze suyu, gerekirse püre edilmiş sebze yemekleri içermesi gerekir. Ayrıca hafif tatlılar tercih edilmelidir.
• Özellikle B ve C vitamininin yeterli miktarda alınmasına dikkat edilir. Aksi lakdirde örneğin B2 vitaminin eksikliği dilde kızarıklık ve ağız kenarlarında çatla­malara yol açtığından zaten beslenmesi zor olan yaşlılarda ek bir sıkıntıya sebep olur.
• Çiğneme, yutkunma ve sindirim açısından hassas olan yaşlıların yemekleri yukarıdaki şartlara uymak kaydı İle bol çeşitli olmalı ve İştah açıcı şekilde sunul­malıdır. Yemekler azar azar ve daha sık yenmelidir.
• Metabolizma yavaşladığından yaşlıların mikroplara karşı dirençleri de düşük olur. Bu nedenle besin hijyenine özellikle dikkat edilmelidir. Sebze ve meyveler iyice yıkanmalı ve taze sunulmalıdır. Yumurta, süt ve ürünleriyle et ve ürünlerinin taze ve kaynağının belli olmalarına dikkat edilmelidir.
• Yaşlılıkta özellikle dikkat edilmesi gereken diğer bir husus da vücut ağır­lığıdır. Kilo almamaya özen gösterilmeli veya var olan fazla kilolar, yavaş yavaş ve aftır olmayan bir zayıflama diyeti yardımı ile verilmelidir.
• Gıdaların sindirilmesine yardımcı olarak yemeklere maya veya sirke (limon suyu) gibi, fermentler eklenebilir.
• Böbreklerin çalışmasını ağırlaştırmamak için de tuz miktarı sınırlandırıl­malıdır.
• Yaşlılarda kalsiyum eksikliği oldukça sık görülür. Bunun sonucunda os-teoporoz meydana gelir. Yaşlıların kalsiyumca zengin besinleri bol miktarda tüket­melerine özen gösterilmelidir.
ÖRNEK MENÜ
I. KAHVALTI: Kepek ekmeği, lor, peynir, bitki çayları, reçel, zeytin ezmesi.
II. KAHVALTI: Bisküvi, kurabiye, meyve püresi veya meyve suyu.
ÖĞLE YEMEĞİ: Çorbalar – Pirinç özlü, kuzu butu özlü, domatesli krem, man-lıirlı krem, sütlü tel şehriye, püre edilmiş dana etli, püre edilmiş pirinçli ıspanak çorYemekler- patates suflesi, sebzeli balık buğulama, karaciğer pudingi, havuç buğulama, mantarlı pirinç musakka, beyaz soslu patatesli balık, pirinçli tavuk, piliç eti lapası, et püresi.
Garnitür – Kıymalı domates sosu, patates püresi, bezelye püresi, karışık salata, lorlu domates salatası.
Desert – İrmik pudingi, krem vanilya, yoğurt jölesi, elmalı mus, vanilyalı don­durma, püre edilmiş meyveden komposto.
İKİNDİ KAHVALTISI: Meyve salatası, meyve jöleleri, meyve suyu, bitki çayları.
AKŞAM YEMEĞİ: Yemekler – Patates pudingi, fırında balık, piliç eti güveç, et­li patates, beyaz soslu dana eti, piliç haşlama, lorlu kabak dolması, haşlanmış etli biber, yoğurt soslu balık.
Garnitür – Bezelye püresi, yumurta akı ile patates püresi, pirinç sosu, mantar salatası, sebzeli et salatası, hıyar salatası.
Desert – Krem karamel, muhallebi, nişastalı süt bardağı, vanilyalı sufle, mey­veli krem, elma püresi

Reklamlar


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın