ÇOCUKLARDA BESLENME

GENEL BİLGİLER: insan sütüyle inek sütübebeklerin ihtiyacı olan tüm vita­minleri İçerir. Ancak inek sütü sulandırılıp biberonda bekletilirse vitamin değeri dü­şer. İnek sütü protein miktarını azaltmak için sulandırılır; karbonhidrat değerini an­ne sütüne yaklaştırmak için de şeker katılır. Çünkü anne sütünün 100 gr.’ında pro­tein miktarı 1 iken inek sütünde 3,5’tir, karbonhidrat miktarı anne sütünde 7,5 iken inek sütünde 4,5’tir. Ev ortamında inek sütünden besin hazırlanırken bunlar göz önünde bulundurulmalıdır. Ancak zorunlu hallerde (anne çalışıyorsa) eczanelerde bulunan, inek sütünden hazırlanmış özel bebek mamaları da vitamin, mineral, pro­tein, karbonhidrat, yağ oranları anne sütüne en yakın düzenlendiğinden rahatlıkla kullanılabilir. Bebek mamaları mümkün olduğunca bir öğünlük hazırlanır. Kalan mama buzdolabında muhafaza edilip bebeğe verilmeden önce vücut ısısına (37 de­rece) getirilir.
Bilindiği gibi çocukluğun her döneminde fiziksel gelişme (emme, çiğneme, yutkunma, tek başına beslenme), beslenme ihtiyaçları ve genellikle okul çağında bu ihtiyacı karşılamak gibi hususlar farklılık arz etmektedir. Bu nedenle, çocuklarda beslenmeden bahsederken, bu hususların göz önünde bulundurulması ve her yaş grubu için farklı bir beslenmenin uygulanması daha doğru olur.
0-1 AYLIK
Bu yaş grubu bebeklerin tüm besin ihtiyaçlarını karşıladığı gibi, aynı zamanda onları enfeksiyondan koruyan, anneyle bebek arasında duygusal ilişki sağlayan en değerli besin anne sütüdür. Beslenme 3-4 saat aralıklarla yapılır; ortalama 80-95 cc süt verilir. Eğer herhangi bir sebepten dolayı bebeğin beslenmesi anne sütü ile ya­pılamıyor ise onun yerine içerik olarak en yakın olan inek sütü kullanılır. Ancak yu­karda da bahsedildiği gibi protein değeri daha yüksek olduğundan inek sütü 1:1 su ile sulandırılır. Karbonhidrat oranı İse daha düşük olduğundan % 5 oranında şeker ilave edilmelidir. Sindirimi kolay olduğundan yoğurt da verilebilir.
1-2 AYLIK
Bu dönemde de kolay sindirilmesi, alerjik olmaması, temiz olup mikroplara karşı koruyucu özellik taşıması nedeni ile anne sütü tercih edilir. Beslenme yine 3-4 saat aralıklarla günde 750 cc süt almakla devam etmeli. Anne sütü verilemiyorsa sulandırılmış inek sütüne başvurulabilir. Bu dönemde sindirim sistemi bir parça güçlenen bebeklere inek sütü 2:1 oranında sulandırılır. Yani 2 birim inek sütüne 1 birim su ilave edilir. Karbonhidrat eksikliği % 5 oranında şeker ilave ederek telafi edilir. Bu arada sulandırılmış inek sütü C vitamini açısından yetersiz bulunduğun­dan taze hazırlanmış elma, şeftali, portakal veya domates suyu aşamalı olarak (gün­de 1 çay kaşığı ile başlayıp 3-4 kaşığa kadar) verilebilir. Taze meyvelerden hazırla­nan bu meyve sularına ve kullanılıyor İse yoğurda şeker katılmamalıdır.
3 AYLIK
Bu yaş grubundaki bebekler için de anne sütü mükemmel bir besindir. Ancak çocuğun beslenmesinde yetersiz ise yine inek sütü takviyesine başvurulabilir. Gün­lük miktarı 700 cc olan inek sütü bu dönemde sulandırılmadan verilebilir. Vitamin takviyesi yine meyve suları ile yapılır. Anne sütü yetmiyor veya anne çalışıyor ise yoğurt da verilebilir.
4, 5, 6 AYLIK
Bu yaş grubundaki bebeklere anne sütü yetersiz gelip besin ihtiyaçları arttığı için ek besinler verilir. Meyve sularına devam edilir ve 6. ayda meyve ezmeleri eklenir. Ta­ze hazırlanan meyve suyu veya elma, şeftali, armut, muz ezmeleri 1 çay kaşığıyla baş­layarak artırılır. 5. ayda yoğurtlu pirinç veya buğday unu çorbasıyla, tarhana çorbası verilmeye başlanır. 6. ayda yoğurt ve yoğurtlu çorbalardan sonra hafif sebze çorbaları hazırlanıp verilir. Onları yiyebilen çocuklara 1 çay kaşığı katı pişmiş yumurta sarısı sebze veya tahıl çorbasına karıştırılarak verilir. 6. aydan itibaren çorbalara önce az kıy­ma daha sonra balık veya tavuk eti veya kırmızı mercimek eklenmesiyle krem çorba hazırlanabilir. Yeni ek besinlere sıra ile ve küçük miktarlarda başlanır. Kıyma veya et­ler önce kendi suyunda az pişirilip, daha sonra sebzelerle beraber kaynatılır ve robot­un geçirilir.
7, 8, 9. AYLARDA
Bu dönemdeki çocuklar için yukarıdaki yemekler artırılır, hatta ailenin yağlı ve baharatlı olmayan yemeklerinden püre haline getirilip verilebilir. Ancak günde 1 bardak süt veya yoğurt ile 1 yumurta verilmesi ihmal edilmemelidir. Bu aylarda di-ıckl veya çorbaya katılarak yumurta verilmediyse balık, tavuk eti veya mercimek de verilebilir. Pişirilen yumurta, et veya mercimek kevgirden geçirilir, kıvamı su ilave­siyle ayarlanır ve az miktarla başlayarak verilir.1-5 YAŞ GRUBU:
Sabah: 1 bardak süt, 1-2 dilim ekmek, 1 adet yumurta, 1 yemek kaşığı reçel veya bal, 1 adet domates veya portakal veya bunların suları 1 kibrit kutusu kadar peynir, haşlanmış patates.
Öğle: Köfte, sebze yemeği, kemiksiz tavuk, kuşbaşı et ile sebze yemeği, kıyma­lı sebze, zeytinyağlı sebze yemekleri, patates, havuç ezmeleri, bulgur veya pirinç pilavı, dolma veya yaprak sarması, peynirli makarna, salata, yoğurt, cacık, ayran, meyve, sütlaç.
İkindi: Meyve, meyve veya sebze suyu, aşure, kek, bisküvi, börek.
Akşam: Kıyma veya kuşbaşı etle sebze (patates, havuç, kabak) veya nohut, fa­sulye yemeği, balık buğulama veya ızgara, bulgur veya pirinç pilavı, mercimek ve­ya diğer tahıl veya sebze çorbaları, börek, makarna, salata, yoğurt, ayva, cacık ve zeytinyağlı yemekler.
Bu dönemde dikkat edilmesi gereken bazı kurallar vardır:
Hijyene özen gösterilmelidir.
Çocuk kreş veya anaokuluna gidiyorsa orada aldığı besinler bilinmeli ve eksi­ği evde telafi edilmelidir.
Kepek ekmeği; kızlar 200-250 ğr. erkekler 300 gr. yemelidir.
Bol meyve tüketilmesine dikkat edilmelidir.
Yemekler günde en az 5 öğürvofarak verilmelidir.
5-18 YAŞ GRUBU:
Sabah kahvaltısı: Peynir, yumurta, bal, reçel, zeytin, sebze-meyve (domates, portakal, elma, mandalina, haşlanmış patates), süt, ekmek.
Öğle yemeği: Kuru köfte, tavuk, balık, sebze yemekleri-etli veya zeytinyağlı, kuru baklagiller -etli veya zeytinyağlı, pirinç-bulgur pilavı, kısır, makarna, salata, meyve, yoğurt, ayva, cacık, aşure, sütlaç, revani, kadayıf, Kemal paşa tatlısı, kom­postolar, fırın tatlıları -kabak, ayva, elma ve pudingler.
İkindi kahvaltısı: Kek, bisküvi, süt, pudingler, meyve ve meyveli tatlılar.
Akşam yemeği: Çorbalar -yayla, ezogelin, domates, mercimek, sebze; makar-na-peynirli, salçalı, yoğurtlu, fırın; et-ızgara etli veya zeytinyağlı sebze veya kuru baklagil yemekleri ve dolmaları; bezelye, her tür taze sebze salataları; komposto­lar, fırın tatlıları, sütlü ve meyve tatlıları;
Dikkat edilmesi gereken kurallar:
Ekmek: Kızlar 250 gr. erkekler 500 gr. kepek ekmeği yemelidir.
Salatalar mevsim sebzelerinden hazırlanmalıdır.
Hijyene özen gösterilmelidir.
Bol çeşitli ve kuru olmayan gıdalar kullanılmalıdır.
Bol meyve tüketilmelidir.
Günde en az 4 öğün yemek yenmesine dikkat edilmelidir.
Bebek ve büyüme çağındaki çocukların beslenmesinde göz önünde bulunduulacak genel kurallar şunlardır:
Hijyen: Kullanılan malzemeler ve kaplar temiz, eller daima su ve sabunla yı­kanmış olmalı. Satın alınacak ürünlerin temiz ve sağlıklı olmasına özen gösterilme­lidir.
Meyveler taze, olgun, yıkanmış olmalıdır. Doğal şeker içerdiklerinden meyve suları ve meyve salataları bol bol tüketilmelidir.
Sebzeler de yıkanmış ve taze olmalıdır. Püre yapılacak ise besin değerinin kay­bolmaması için ancak yumuşayana kadar pişirilmelidir.
Un ve unlu ürünlerde mümkün oldukça kepekli mamuller tercih edilmelidir.
Yağlarda bitkisel kökenli olanlar tercih edilmelidir.
Tuz ve şeker zararlı olabilir. Fazla tuz böbreklerin çalışmasını zorlar; şeker şiş-manlatıcı ve diş çürütücü bir özelliğe sahiptir.
Kemik sisteminin güçlenmesi için her yaşta süt, yoğurt, ayran ve peynir yenil­mesi tavsiye edilir.
Baharatlardan nane, kekik, acısız kırmızı biber rahatlıkla kullanılabilir.
İçeceklerden doğal meyve ve sebze sularıyla, bitkisel çaylar kullanılmalı.
Suni boyalar kullanılan, konserve edilmiş ve gazlı içecekler zararlı olabilirler.
Yasak olmamakla birlikte faydalı da olmadığından büyük miktarda hayvansal yağ, bol baharatlı sosis, salam, pastırma, tütsülenmiş et, şeker ve şekerle hazırlanan yiyecekler sınırlı miktarda ve dikkatli kullanılmalıdır. Ayrıca baharatlardan karabi­berle pul biber mümkün oldukça az veya hiç kullanılmamalıdır.
Bu kurallara bağlı olarak beslenen bir bebeğin vitamin ve mineral takviyesine ihtiyacı yoktur. Bebek ve emzirdiği sürece anne güneşten yeterince faydalanıyor ise lioreken miktarda D vitamini temin etmektedir.
0-17 yaş grubu erkek ve kızların günlük besin gereksinimi 1 ve 2 no’lu tablo­larda gösterilmiştir.

Reklamlar


İlk yorum yapan olun

Bir yanıt bırakın