Son yıllarda yapılan tıbbi araştırmalarda, kadın sağlığına daha fazla önem verilmektedir. Meme ve kadın üreme organlarına ilişkin hastalıklar gibi, çoğunlukla ya da sadece kadınlarda bulunan rahatsızlıklar üzerine her zaman araştırma yapılmaktadır. Ancak, kalp rahatsızlığı gibi önemli hastalıkların, kadınları nasıl etkilediğini anlamak üzere yapılmış, nispeten daha az araştırma bulunmaktadır.

Kadınlar kendi sağlıkları konusunda büyük rol üstlenmişlerdir. Çoğu ailede, çocukların sağlığının sorumluluğunu da kadınlar üstlenmektedir. Sonuçta, sağlık konusunda haklı olarak kadınlar daha fazla ve daha iyi bilgi edinmek istemektedirler.Osteoporoz (kemik erimesi), tiroit bozukluklan, sistemik lupus eritematöz (yaygın lupus kızarıklığı) , romatoid artrit (eklem romatizması) ve multiple skleroz (çoklu sertleşim) gibi bazı hastalıklar, kadınlar erkeklerden daha sıklıkla etkiler.

Bilimsel bulgular bunun nedeninin, kadınlar ile erkekler arasındaki hormonal farklılıklardan kaynaklandığını göstermektedir. Romatoid artrit ve multiple skleroza çok benzer hastalıklara sahip olan hayvanlar arasında, bu hastalıklardan en çok ve en ciddi ölçüde etkilenen türün dişiler olması, bu teoriyi desteklemektedir.

Diğer hastalıklar, kadınlarda, erkeklerden daha farklı bir rota izleyebilir. Örneğin, kadınların menopozdan önce, erkeklere oranla daha az kalp krizi geçirme olasılığı vardır. Araştırmalar, bir kadının menopozdan önce estrojen hormonu üretmesinin muhtemelen onu kalp hastalığına karşı koruduğunu öne sürmektedir.

Bununla birlikte, menopozdan sonraki yıllarda estrojen hormonu üretimi durduğunda bu farklılık ortadan kalkmakta ve 65 yaş civan kadınlardaki en yaygın ölüm sebebi, kalp hastalıkları olmaktadır.

Genç kızlar ve genç kadınların kemiklerini güçlendirmek için yeterli miktarda kalsiyum almaları çok önemlidir. Her gün 1200-1500 miligramlık kalsiyum almanız gerekir; bu da 4 bardak süt ya da 3 karton yoğurda eşittir. Bütün gençlerin besin değeri yüksek bir diyet izlemesi çok önemlidir.

Alkollü araç kullanmak sizi, arkadaşlarınızı ve hatta tanımadığınız insanları öldürebilir. Sadece bir kere içki içenler bile hareketleri konusunda yanlış kararlar alarak kendilerini tehlikeye atabilir.
Alkol kullanmak kısıtlamaları ortadan kaldırıp dikkatsiz davranışlar sergilemenizi teşvik edebilir ve bu şekilde istenmeyen ya da güvenli olmayan seksle sonuçlanıp hamileliğe ya da cinsel yolla bulaşan hastalıklara neden olabilir.

Aşırı derecede alkol kullanmak ciddi sağlık sorunları doğurup böbreğe zarar verebilir, sinir sisteminde değişikliklere neden olur ve sizi komaya sokabilir. Ayrıca mideniz ciddi bir şekilde tahriş olabilir ve ülser olabilirsiniz. Daha da kötüsü alkolik olabilirsiniz. Alkolik olmak, alkolsüz yapamamak ve alkol kullanmak için bahaneler yaratmak ya da sözlerinizi bozmak anlamına gelir.

Bazı insanlarda alkolizme genetik bir yatkınlık vardır; yani alkolik olma potansiyeliyle doğarlar. Alkol probleminiz olduğunu düşünüyorsanız Madde Probleminiz Var mı? bölümünü okuyun.

Tütün ya da tütün mamullerinin kullanımı – sigara içmek ya da tütün çiğnemek – sağlık sorunlarına neden olabilir. Sigara reklamları sigara içmenin havalı bir şey olduğu izlenimini verebilir; ancak bu reklamlar sigarada bulunan nikotinin son derece bağımlılık yaratan bir madde olduğunu söylemezler. Sigara içmenin kısa vadeli etkileri arasında nefesin kötü kokması, cildin kırışması ve kronik öksürük sayılabilir. Yıllarca sigara içmek kanser ya da ciğer hastalığı gibi ciddi sağlık problemlerine neden olabilir.

Tütün çiğnemek de ağız ve boğaz kanserine neden olabilir. Ne kadar uzun süre sigara içerseniz bırakmanız da o kadar zor olabilir. Sigara içiyorsanız doktorunuzdan bu alışkanlığı bırakmak için yardım isteyin. Esrar içmek ya da diğer uyuşturucu maddeleri kullanmak (LSD, eroin ya da kokain gibi) gerçekleri algılamanızı etkiler. Motivasyonunuz azalır ve okul gibi çaba göstermeniz gereken alanlara gerekli ilgiyi göstermeyebilirsiniz.

Alkol ya da uyuşturucu madde kullanımıyla ilgili bir baskı hissediyorsanız ilgilenmediğinizi, bu maddelere alerjiniz olduğunu, bunları kullanamayacağınızı ya da “anne babanızın sizi öldüreceğini” söyleyin. Uyuşturucu maddelerin olduğu yerden ayrılmak isteyen bir arkadaş bulun, sinemaya, bir şeyler yemeye ya da sizi bu ortamdan uzaklaştırabilecek herhangi bir yere gidin.

MADDE KULLANIMI SORUNUNUZ VAR MI?
Aşağıdaki sorulardan en az ikisine evet yanıtını verdiyseniz madde kullanımı sorununuz olabilir ve yardıma ihtiyacınız vardır. Gençlerin bu bağımlılıkla başa çıkmalarına yardım eden birçok merkez bulunmaktadır.

Anne babanız, doktorunuz ya da rehber öğretmeniniz ile konuşun ya da Adsız Alkolikler veya Adsız Narkotikler gibi destek gruplarıyla iletişime geçin. Ne kadar çabuk destek almaya başlarsanız bu sorununuzu kontrol edebilmeniz de o derece kolaylaşır.
■ Gevşemek, kendinizi daha rahat hissetmek ya da bir gruba dahil olmak için alkol ya da uyuşturucu madde kullanıyor musunuz?
■ Yalnızken içki içiyor ya da uyuşturucu madde kullanıyor musunuz?
■ Yakın arkadaşlarınızdan biri alkol ya da uyuşturucu madde kullanıyor mu?
■ Yakın bir aile ferdinizin alkol ya da uyuşturucu problemi var mı?
■ Bir arkadaşınız, aile ferdiniz ya da başka biri sizin alkol ya da uyuşturucu probleminiz olduğunu düşünüyor mu?
■ Alkol ya da uyuşturucu madde kullanımından dolayı başınız hiç belaya girdi mi?
Kendinize sormanız gereken bir diğer soru da alkol ya da uyuşturucu madde kullanmış birinin kullandığı arabaya binip binmediğinizdir. Cevabınız evet ise bu tehlikeli durumu önlemek için Güvenli Araba Kullanımı (aşağıda sağda) bölümünü okuyunuz.

Kendinizi alkol ya da uyuşturucu madde kullanmış birinin arabasına binmekten başka seçeneğinizin olmadığı bir durumda bulursanız bir kez daha düşünün. Seçme şansınız vardır; sizi eve bırakması için ailenizi, bir arkadaşınızı ya da polisi arayabilirsiniz. Güvenliğinizi sağlamak için ebeveynleriniz ya da sorumluluk sahibi bir yetişkinin herhangi bir saatte hiç bir soru sormadan gelip sizi almasını sağlamak için vakit kaybetmeden bu durumu anne babanızla konuşmalısınız.

Tüberküloz olan çocuk sayısı giderek artmaktadır. Çocuklar tüberküloza her yaşta yakalanabilirler. Birçok çocuk bu enfeksiyonu öksürerek bakterilerini yayan bir yetişkinle temas ederek alır. Okullarda ve çocuk bakım merkezlerinde tüberküloz salgınları yaşanabilir.

Bir çocuk bu hastalığı kaptığında bakteriler çocuğun ciğerlerinden çoğalmaya başlar. Çoğunlukla vücudun bağışıklık sisteminde enfeksiyon bulunur ve çocukta hiç bir enfeksiyon belirtisi görülmeyebilir. Enfeksiyonun olduğu küçük bölge vücutta yıllarca aktif olmadan kalabilir; birçok insanda bütün hayatları boyunca kalabilir.

Ancak bazı insanlarda bu enfeksiyon yıllar sonra nükseder. Nadir rastlanan durumlarda bir çocuk enfeksiyonu ilk kaptığında hastalanır ve enfeksiyon ciğerlerin her tarafına ve vücudun diğer bölümlerine yayılır. Sokaklarda yaşayan insanlarla iletişimde olan, hapishanede olan, HIV pozitif olan, iğneli uyuşturucu kullanan çocuklar ve göçmen işçiler gibi enfekte olma riski yüksek olan çocuklar için özel olarak tüberküloz testleri yapılmaktadır.

Çocuğunuz tüberküloz olan birine temas ettiyse doktorunuza başvurun. Doktorunuz çocuğunuza bir miktar tüberküloz bakterisinin enjekte edileceği bir tüberkülin deri testi yapacaktır.

Deri testi 2 gün sonra kontrol edilmelidir; şişme, kızarıklık ve kaşıntı tüberkülozun var olduğunu ya da geçmişte tüberküloz geçirildiğini gösterir. Deri testi pozitif çıkarsa ve tüberkülozdan şüphe ediliyorsa enfeksiyonun ne kadar yayıldığının belirlenmesi için bir göğüs röntgeni çekilebilir.

Hastalığın ilerlemesini önlemek için anti tüberküloz ilaçları verilebilir.Çocuğunuz tüberküloz olduysa ve henüz hasta değilse enfeksiyonun tedavi edilmesi için yine de ilaç alması gerekir.

Çoğu erkeklerde de görülmez. Bu yaştaki hanımların ha­yız kanamaları tedricen azalmaya başlar. Önce perdodik aralıklar bozulur. Sonra birkaç ay gibi uzun mesafede ha­yız görülür ve nihayet hayız durumu sona erer. Bundan sonra çocuk sahibi olma kabiliyeti kaybolur.
Menopoz döneminde hammlar öncelikle psikolojik rahatsızlık hissederler. Yorgunluk, baş dönmesi, çarpıntı, hazımsızlık, şişmanlama, migren, el ve ayaklarda karın­calanmalar başlar:
Bu yaşa gelen hanımların ruhen çok rahat olmaları ve doğal bir dönüm olan bu devreyi bilinçli karşılamaları ra­hatsızlıkların asgariye inmesindeki en büyük faktördür. Ayrıca tabii beslenme ve sık ‘ sık banyo yapmaya devam etmekte fayda vardır. Beslenirken bilhassa çiğ ıspanakla yapılmış bol yeşil salata, üzüm, erik, kayısı, sarımsak, portakal, havuç, muz, kiraz, çavdar ekmeği ve soya fasul­yesi yemeye devam edilmelidir. Tabii ilaç olarak da şunlar kullanılabilir:

• Bir su bardağı sıcak suya yarım kahve kaşığı adaça­yı’ konur. 5 dakika sonra süzülür ve bir kahve kaşığı bal karıştırılıp süzülür.
*1 litre suya birer tutam çoban çantası, civan perçimi, ısırgan otu, at kuyruğu ve eğirotu konur ve 10 dakika kaynatılır-. Süzüldükten sonra üç çorba kaşığı bal ilave edilir. Bu kanşımdan iki ay boyunca günde üç kez yemek öncesi birer fincan içilir.

Menopoz, ilk kez adet görmeniz gibi nihai bir vaka değildir. Adet kanamaları kesilmeden önceki, ama kanamalar düzensizleştikten sonraki zaman aralığına peri menopoz adı verilir. Bu süreç, adet kanamalarının düzensizleştiği ve ardından da tamamen kesildiği yavaş ilerleyen bir süreçtir.

Menopoz çoğunlukla, peş peşe 12 ay boyunca adet kanama arının olmaması olarak tanımlanır. Kadınlık hormonu olan estrojen seviyesinin azalması da buna eşlik eder.

Pek çok kadın için bu süreç, 401ı yaşların ortalarında başlar ve 50 yaş civarındaki son adet dönemiyle sona erer. Ancak, adet kanamaları, çok daha erken ya da geç yaşlarda da sona erebilir. Yaşam tarzına bağlı etmenler (örneğin, sigara kullanımı erken menopoza yol açabilir), menopozun zamanlaması üzerinde önemli rol oynar. Her iki yumurtalığı da alınmış olan kadınlar, doğrudan doğruya menopoza girerler.

Menopoz sırasındaki değişiklikler, yumurtalıkların işlevindeki değişikliklerle ilgilidir. Doğduğunuz zaman, iki yumurtalığınız ömrünüz boyunca yetecek miktarda (her bir yumurtalıkta 350. 000′den fazla) yumurta barındırır. Ergenlik çağında, folikül (her bir yumurtayı barındıran birer kesecik) hücrelerinde estrojen üretimi başlar. Estrojen, çok daha küçük miktarlarda yağ dokusu tarafından da üretilir.

Basit bir anlatımla menopoz, doğurganlık çağının sona erdiğini gösterir. Yumurtalıklar, yumurtayı olgunlaştıran ve rahmi hamileliğe hazırlayan aylık döngüden artık geçmez. Bu durum, vücutta, yumurtalıklardan kaynaklanan estrojen miktarının azalmasına yol açar.

Estrojen, bir kadının kan damadan hücrelerine, kemiklerine, cildine, rahmine, meme dokusuna, vajina ve idrar yolu zanna ve beynine etki eder. Estrojen seviyesi azaldığında, bundan, bu doku ve organların her biri etkilenir; bu nedenle, bazı kadınlarda ateş basmalarına, vajinal kuruluğa ve idrar yolunda tahrişe neden olur.

Menopoz döneminde, “yaşam değişikliği” aslında, vücudun kendisini estrojen seviyesindeki değişime alıştırmasını ifade eder. Zamanla, estrojenin kemikler ve kalbin kan damarları üzerindeki yararlı etkileri kaybolur; menopoz dönemindeki kadınlarda, osteoporoz ve kalp hastalıkları daha yaygın hale gelir. Menopozun hem kısa vadeli belirtilerini, hem de uzun vadede, sağlık üzerindeki etkilerini azaltmak için, Hormon tedavisi (HT) uygulanır.

Menopozun belirtileri, bazen hemen göze çarpmaz. Bu nedenle, doktorunuz, folikül uyancı hormon (FSH) ve luteinize edici hormon (LH) seviyelerini ölçmek üzere kan testleri isteyebilir. Bu hormonlar, adet döngüsü sırasında, hormonal sinyalleşme sürecinde yer alan ve beynin bir bölümü olan hipotalamusun uyarısına cevaben, hipofiz bezi tarafından üretilir.

Perimenopoz sırasında, hipotalamus düşük seviyede estrojen algılar ve çok yüksek seviyede FSH ve LH ile yumurtalıkların uyarmaya çalışır. Bu hormon testlerinin sonuçları, size ve doktorunuza menopoza girip girmediği¬nize dair bilgi verir.

TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Menopoz döneminde uygulanan tedavinin, iki farklı amacı vardır. Birincisinde, tedavi hormonal değişimlerin yarattığı belirtileri azaltmayı amaçlar. 2002 yılına kadar, araştırmalar, menopozu izleyen seneler boyunca hormon tedavisi görmenin, sağlık açısından çeşitli yararlan olduğunu öne sürdüğünden, pek çok doktor tarafından hormon tedavisi tavsiye edilmekteydi. Ancak, bu tarihten sonra bu değişmiştir.

Menopoza Girip Girmediğinizi Bildiren Testlere mi İhtiyacınız Var?: Dr Gharip’in Tavsiyesi

Ne zaman menopoza girdiğinizi söylemek zor olabilir. Düzenli adet gördüğünüz bir yaşamdan, adet görmediğiniz ve ateş basmaları yaşadığınız bir hayata bir gecede geçmezsiniz. Genellikle, adet kanamaları kesilmeden önceki birkaç yıl boyunca adet döneminiz düzensizleşmeye başlar ve adet görmenize rağmen ateş basmaları başlayabilir.

Eğer gerçekten menopoz dönemi geçiriyorsanız, folikül uyarıcı hormonun (FSH) kandaki seviyesi yükselir; bu nedenle, doktorlar bazen menopoza girip girmediğinize karar vermek için FSH seviyesini ölçerler. Ancak, menopoza yeni giriyorsanız, FSH seviyesi bir ay yüksek, öbür ay düşük çıkabilir; bu yüzden de bu evredeyken ölçüm yapmanın çok faydası dokunmayabilir.

Öte yandan, şahsen ben, 30 veya 40′lı yaşlarındaki bir kadının ne olasılıkla hamile kalabileceğini değerlendirmek için FSH seviyesine bakarım. Eğer FSH normal seviyeleri ikiye katlıyorsa, bir kadının hamile kalması olası değildir.